Mars yüzeyinde gizemli izler yakalandı: Bunların anlamı ne?

Kızıl gezegeni düşündüğümüzde genellikle aklımıza dev volkanlar, derin kanyonlar ve eski nehir yatakları geliyor. Ancak gezegenin en aktif jeolojik süreçlerinden bazıları çok daha yavaş, neredeyse fark edilmeden ilerliyor. İnce atmosfere rağmen güçlü rüzgarlar, kum tanelerini havalandırıp yüzeydeki kayalara çarpıyor ve zamanla kayaları aşındırarak bambaşka şekiller ortaya çıkarıyor. İşte Mars'ı keşif için gönderilen yüzey aracı, gezegenin jeolojik durumunu gözler önüne seren, son derece tuhaf bazı oluşumları resmetti.

Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) Mars Express yörünge aracı, kısa süre önce Eumenides Dorsum dağları yakınlarında gizemli öğeler keşfetti. Görüntüde yer alan ve “yardang” olarak adlandırılan uzun sırtlar, aynı yöne doğru eğilip kıvrılıyor. ESA’ya göre bu ortak yönelim, bölgede hakim olan rüzgarın hangi yönden estiğini net biçimde gösteriyor.

RÜZGARLA ŞEKİLLENEN GEZEGEN

İlk bakışta “rüzgâr dalgaları” gibi algılanabilecek bu yapıların ölçeği ise şaşırtıcı. Mars Express’in yakaladığı ana görüntü, neredeyse Belçika büyüklüğünde bir alanı kapsıyor. Yani burada söz konusu olan, kısa süreli bir hava olayı değil; on binlerce yıl boyunca aynı bölgeyi tekrar tekrar aşındıran, onlarca kilometreye yayılan düzenli bir erozyon var.


ESA, bu yardangların, altlarındaki lav akıntılarıyla oluşmuş araziyi bile keserek şekillendiğini belirtiyor. Bu da Mars yüzeyinde önce volkanik faaliyetlerin yaşandığını, daha sonra rüzgarın devreye girerek manzarayı oluşturduğunu düşündürüyor. Başka bir deyişle, Kızıl Gezegen’in yüzeyi katman katman bir geçmişe sahip.

Bu kareler, Mars Express’in onlarca yıldır gezegeni renkli ve üç boyutlu olarak haritalayan High Resolution Stereo Camera (HRSC) kamerası tarafından çekildi. HRSC sayesinde bilim insanları, Mars’ın yukarıdan aşağıya nasıl şekillendiğini ve hangi süreçlerin bugün hala etkili olduğunu daha net biçimde takip edebiliyor.

Uzmanlar gizemli bir cismin etrafında dönen, metal bulutumsu keşfetti

Görüntülerin alındığı bölge, Medusae Fossae Formation adı verilen geniş ve tozlu yapının kuzey ucunda yer alıyor. Ayrıca Mars’ın en görkemli volkanik alanlarından biri olan Tharsis bölgesine de (gezegen ölçeğinde) oldukça yakın.

Bu tür görüntüler, Mars’ın ilk bakışta “zamanda donmuş” gibi görünmesine rağmen aslında hala değişmeye devam ettiğini hatırlatıyor. Buradaki değişim depremler veya patlamalarla değil; istikrarlı, yönlü ve güçlü rüzgârların yıllar süren etkisiyle gerçekleşiyor. Yardanglar, Mars’taki güncel iklim koşullarını ve yüzeye yakın atmosferin nasıl davrandığını anlamak için bilim insanlarına önemli ipuçları sunacak.

Bilgi için teşekkürler.