Tarihte ilk: Japonya, Mars'ın uydusundan örnek getirecek

HABER MERKEZİ - Japonya Uzay Araştırma Ajansı (JAXA), Mars'ın küçük uydusu Phobos'tan örnek toplamak ve Dünya'ya getirmek için geliştirdiği Martian Moons eXploration (MMX) görevini 20 Ekim'de başlatacak. Uzay aracının Mars'a ulaşmasının yaklaşık bir yıl sürmesi, ardından üç yıl boyunca Mars ve uydularını incelemesi planlanıyor.

MMX'in 2031 yılında Dünya'ya dönmesi ve Phobos yüzeyinden en az 10 gram malzeme getirmesi hedefleniyor. Görev başarılı olursa bu, Mars'ın yörüngesinde bulunan bir uydudan Dünya'ya ilk kez örnek getirilmesi anlamına gelecek.

Phobos'a iniş otonom gerçekleştirilecek

Görevin en zorlu aşamalarından biri Phobos'a iniş olacak. Yaklaşık 11 kilometrelik yarıçapa sahip uydunun yerçekimi, bir asteroide göre daha güçlü ancak Ay'a kıyasla oldukça düşük. Ayrıca Dünya ile uzay aracı arasındaki iletişim gecikmesinin 20 dakikaya kadar çıkabilmesi, iniş sırasında gerçek zamanlı kontrolü mümkün kılmıyor.

Bu nedenle MMX, iniş sırasında bazı kararları kendi başına verecek. Uzay aracı, Phobos'a yaklaşırken yüzey görüntülerini daha önce hazırlanan arazi ve krater haritalarıyla karşılaştıracak. 300 metrenin altına indiğinde ise beklenmeyen yükseklik değişimlerini kontrol ederek iniş bölgesinin güvenli olup olmadığını değerlendirecek. Tehlike tespit edilirse farklı bir bölgeye yönelmesi veya inişten vazgeçerek yükselmesi mümkün olacak.

Görev kapsamında Fransız ve Alman uzay ajansları tarafından geliştirilen IDEFIX adlı küçük bir keşif aracı da Phobos'a gönderilecek. Yaklaşık 100 gün boyunca yüzeyi incelemesi beklenen rover, ana uzay aracının inişi ve örnek toplaması öncesinde yüzey koşulları hakkında bilgi sağlayacak.

Phobos, Mars'ın geçmişine ışık tutabilir

MMX, Phobos'un yüzeyinden örnekleri robotik kol kullanarak toplayacak. Uzay aracında ayrıca yüzeydeki ince tozu toplamak için NASA tarafından geliştirilen bir nitrojen gazı sistemi de bulunuyor.

Toplanacak örneklerin Phobos ve Mars'ın uyduları Deimos'un nasıl oluştuğuna ilişkin önemli ipuçları vermesi bekleniyor. Bilim insanları uyduların Mars'a çarpan büyük bir gök cisminin ardından ortaya çıkan maddelerden oluşmuş olabileceğini düşünüyor. Bir diğer ihtimal ise bunların Mars'ın sonradan yakaladığı asteroitler olması.

Araştırmacılar ayrıca Phobos'un yüzeyinde Mars'tan koparak uzaya savrulan materyallerin bulunabileceğini belirtiyor. Tahminlere göre MMX'in toplayacağı malzemenin yaklaşık yüzde 0.1'i Mars kökenli olabilir.

NASA, 4 milyar dolarlık Roman uzay teleskobunu fırlatmaya hazırlanıyor

Yaklaşık 345 milyon dolara mal olması beklenen MMX, Japonya'nın 28 yıl aradan sonraki ilk Mars sondası olacak. Görev aynı zamanda otonom navigasyon, iniş ve örnek geri getirme teknolojilerini test ederek gelecekteki Mars görevleri için de önemli bir deneyim sağlayacak.