Güneş'in enerjisinin 400 milyar katına eşdeğer kozmik bir patlama yaşandı

Evrenin en yıkıcı ve en etkileyici olaylarından biri olan gelgit bozunma olayları, bir yıldızın süper kütleli bir kara deliğe fazla yaklaşmasıyla meydana geliyor. Bu ölümcül yakınlaşmada yıldız, kara deliğin muazzam kütleçekimi ve gelgit kuvvetleri nedeniyle genleşerek atomlarına ayrılıyor. Kulağa ilginç gelse de, bir yıldız için bundan daha kötü bir son düşünmek zor.

Araştırmacılar kısa süre önce AT2024wpp adı verilen olağanüstü enerjik bir bozunma olayını raporladı. Rapora göre dev bir yıldız, süper kütleli bir kara delik tarafından parçalandı ve ortaya çıkan enerji miktarı, Güneş’in toplam enerjisinin yaklaşık 400 milyar katına ulaştı. Liverpool John Moores Üniversitesi’nden astrofizik doçenti Daniel Perley, bu olayın şimdiye kadar gözlemlenen en güçlü süpernovaları bile gölgede bıraktığını söylüyor.

Eşi görülmemiş bir patlama

Araştırma ekibi tarafından “Whippet” takma adı verilen AT2024wpp, ilk olarak ABD’deki Palomar Gözlemevi’nde yer alan Zwicky Transient Facility tarafından tespit edildi. Ardından Kanarya Adaları’ndaki Liverpool Teleskobu ve NASA’nın Swift uzay gözlemevi ile yapılan takip gözlemleri, bu olayın son derece nadir bir alt sınıfa ait olduğunu ortaya koydu: Luminous Fast Blue Optical Transients (LFBOT).

LFBOT’lar, süpernova ve gama ışını patlamalarına benzeyen; ancak çok daha mavi ışınım, yoğun X-ışını yayılımı ve kısa sürede zirve yapan parlaklıklarıyla ayrılan geçici kozmik olaylar. AT2024wpp, bu sınıftaki benzer olaylara kıyasla bile katbekat daha enerjik çıktı. Bugüne kadar yalnızca birkaç LFBOT gözlemlenmiş olması, Whippet’i bilim dünyası için daha da özel kılıyor.

Bu olayın en dikkat çekici özelliklerinden biri ise, yıldızın atomlarına ayrılması sırasında oluşan devasa şok dalgası. Bu dalga, ışık hızının yaklaşık beşte biri hızla kara deliğin etrafındaki yığılma diskinde ilerledi ve yaklaşık altı ay sonra aniden durdu. Bu tür bir davranış, kara delik–yıldız etkileşimlerinin fiziksel sınırlarını anlamak açısından son derece değerli veriler sunuyor.

Uzmanlar uyarıyor: Covid-19 hala yüzbinlerce kişinin ölümüne yol açıyor

Araştırmacıları şaşırtan bir diğer detay ise kimyasal izler oldu. Patlamanın ilk aşamalarında herhangi bir element izi tespit edilemezken, birkaç ay sonra zayıf hidrojen ve helyum sinyalleri ortaya çıktı. Bu gazların, yıldızın çekirdeğinden kopan maddelerden mi geldiği yoksa sistemde henüz keşfedilmemiş üçüncü bir nesnenin varlığına mı işaret ettiği şimdilik net değil.

Bilgi için teşekkürler.