Dijital kuşatma: Türkiye’nin yerli medya sermayesi küresel devlere akıyor

Türkiye, medya sektöründe "dijital işgal" olarak nitelendirilen ciddi bir ekonomik tehditle karşı karşıya. Reklam yatırımlarının yeni rotası, yerli içerik üreticilerinden küresel platformlara kayıyor. RTÜK ve diğer kurumların verileri ise geleneksel Türk televizyonculuğunun büyük bir mali ambargo altında olduğunu gösteriyor.

Araştırmalar, Türkiye’de izleyiciler üzerindeki en güçlü mecranın hala televizyon olduğunu ortaya koyuyor. gerek kültürel alışkanlık gerekse de ülkemizdeki aile düzeninin yerini koruyor olması, televizyon alışkanlığını da beraberinde getiriyor. Hatta paylaşılan verilere göre dijital dünyada tüketilen içeriklerin yarısını, yine geleneksel kanalların ürettiği programlar oluşturuyor. Gerek realite şovları gerekse de dizi içerikleri, sosyal medya platformlarının en çok izlenen içerikleri arasında yer alıyor.

Ancak bu popülariteye rağmen reklam gelirlerine bakıldığında durum tam tersini gösteriyor. Reklam gelirleri başta Meta, X, Google ve TikTok olmak üzere daha çok uluslararası platformların cebine giriyor. Bu dengesizliğin temelinde ise reklam ajanslarına sunulan komisyon oranları var.

%30’luk komisyon tuzağı

Reklam pastasının adaletsiz dağılmasının arkasındaki ana etken, ajansların uygulamış olduğu kar motivasyonu. Dijital platformlar reklam ajanslarına %30’un üzerinde komisyon teklif ederken, televizyon kanallarında bu oran %7 seviyelerinde kalıyor. Yüksek kazanç hedefleyen medya planlamacıları, reklam verenleri sistematik olarak yerli mecralardan koparıp yabancı platformlara yönlendiriyor. Bu durum, Türkiye’ye yatırım yapan yerli medya kuruluşlarını ekonomik bir dar boğaza sürüklüyor.

Medya için risk büyüyor

Geçtiğimiz yılın verileri, yerli medyanın üzerindeki ekonomik baskıyı gözler bir nevi gözler önüne seriyor. Bu verilere göre 2024 yılında Türkiye'deki toplam reklam harcaması 213 Milyar TL tutarına ulaşmış durumda. Burada küresel dijital platformların payı 158 Milyar TL iken Türk televizyonlarının payı ise sadece 38 Milyar TL olarak kaldı. Gazete, radyo, sinema gibi diğer kategorisinde yer alan medya organlarına ulaşan reklam harcaması ise sadece 17 Milyar TL.

Türkiye'ye dijital kuşatma! Algoritmalar silah gibi kullanılıyor
ChatGPT’de 1 numarayız!

Uzmanlar uyarıyor: "Yerli medya yok olabilir"

Konunun ciddiyetine dikkat çeken AK Parti Genel Başkan Yardımcısı Hüseyin Yayman, acil bir mevzuat düzenlemesine ihtiyaç duyulduğunu vurgulayarak şunları söyledi: "Eğer kararlı bir tavır sergilemez ve yeni düzenlemeler yapmazsak, yabancı medya hegemonyası yerli yayıncılığımızı tamamen bitirme noktasına getirecek."

Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Murat Kırık ise durumu daha sert bir ifadeyle tanımlıyor: "Şu an tam anlamıyla bir dijital işgal yaşıyoruz. Sosyal medya devleri Türkiye’yi kuşatmış durumda ve bu durumdan en büyük zararı, içerik üreten ancak gelir elde edemeyen yerel medya kuruluşlarımız görüyor."

Bilgi için teşekkürler.