Yapay zeka, uzayda 800’den fazla gizemli kozmik anomali keşfetti

Yapay zekanın genellikle tartışmalı kullanım alanlarının gündeme geldiği bugünlerde, bu kez bilim dünyasından oldukça pozitif bir örnek geldi. Avrupa Uzay Ajansı’nda (ESA) görev yapanDavid O’Ryan ve Pablo Gómez adlı iki astronom, uzay görüntülerindeki anormallikleri tespit etmek için geliştirdikleri yeni bir sinir ağıyla büyük bir başarıya imza attı.

“AnomalyMatch” adı verilen bu yapay zeka modeli, yalnızca 2.5 gün içinde yaklaşık 100 milyon görüntü kırpmasını analiz ederek 1.400 sıra dışı kozmik nesne tespit etti. Üstelik bunların büyük bir bölümü daha önce hiç tespit edilmemişti.

AnomalyMatch, uzaydaki anomalileri tespit ediyor

AnomalyMatch isimli bu yapay zeka modeli, Hubble Uzay Teleskobu’nun 35 yıllık gözlem geçmişini barındıran Hubble Legacy Archive üzerinde eğitildi ve yine bu devasa arşiv üzerinde çalıştırıldı. ESA’nın açıklamasına göre, deneyimli astronomlar kozmik anomalileri ayırt etmede son derece başarılı olsa da, Hubble’ın ürettiği veri miktarı artık insan gücüyle detaylı şekilde taranamayacak seviyeye ulaşmış durumda. İşte AnomalyMatch tam da bu noktada devreye giriyor.

Yapay zekanın işaretlediği adaylar, son aşamada yine insan gözüyle incelendi. Gómez ve O’Ryan’ın yaptığı doğrulama sonucunda 1.400 nesnenin gerçekten anormal olduğu onaylandı. Daha da çarpıcısı, bu nesnelerin 800’den fazlasının daha önce hiç belgelenmemiş olmasıydı.

Keşfedilen anomalilerin büyük bölümü, birbirleriyle etkileşime giren ya da birleşme sürecindeki galaksilerden oluşuyor. Bu tür etkileşimler, alışılmadık şekiller, uzun yıldız ve gaz kuyrukları gibi ilginç yapılar ortaya çıkarabiliyor. Bunun yanında kütleçekimsel mercekler de dikkat çekiyor; yani ön plandaki bir galaksinin kütleçekimi, arka plandaki bir galaksinin ışığını bükerek halka veya yay şeklinde görüntüler oluşturuyor.

Artemis 2 astronotları, insan gözünün hiç görmediği Ay yüzeyini inceleyecek

Liste bununla da sınırlı değil: Kenardan görülen gezegen oluşum diskleri, dev yıldız kümelerine sahip galaksiler, “denizanası galaksiler” ve hatta sınıflandırılamayan onlarca gizemli nesne de keşifler arasında yer alıyor.

ESA açıklamasında görüşlerine yer verilen Pablo Gómez, bu çalışmayı “Hubble arşivinin bilimsel verimini en üst düzeye çıkaran harika bir yapay zeka kullanımı” olarak tanımlıyor. Gómez’e göre, Hubble gibi uzun süredir incelenen bir veri setinde bile bu kadar çok yeni ve sıra dışı nesne bulunabilmesi, AnomalyMatch’in gelecekte çok daha büyük astronomi verileri için ne kadar değerli olabileceğini açıkça gösteriyor.

Bilgi için teşekkürler.