Dünya, son 20 yılın en büyük Güneş radyasyonu fırtınasıyla karşı karşıya

HABER MERKEZİ - Güneş, yaşanan son patlamaların ardından Dünya’ya doğru son derece hızlı ve yoğun yüklü parçacıklar gönderdi. Bu parçacıkların 2003’ten bu yana gezegenimizi etkileyen en büyük güneş radyasyon fırtınasını meydana getirdiği belirtiliyor. ABD Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi’ne (NOAA) bağlı Uzay Hava Durumu Tahmin Merkezi (SWPC), olayı aktif olarak izlediklerini açıkladı.

SWPC’nin açıklamasına göre fırtına, 5 üzerinden 4 (S4 – şiddetli) seviyesinde sınıflandırılıyor. Kurum, sosyal medya üzerinden yaptığı paylaşımda “Şu anda bir S4 seviyesinde şiddetli güneş radyasyon fırtınası yaşanıyor. Bu, son 20 yılın en büyüğü” ifadelerini kullandı. Fırtınanın etkileri hala sürerken; uzay görevleri, uydu operasyonları ve havacılık faaliyetleri üzerinde olası riskler gündemde.

Güneş radyasyon fırtınaları nasıl oluşur?

Güneş radyasyon fırtınaları, Güneş’in Dünya’ya doğru yoğun şekilde yüksek enerjili parçacıklar salmasıyla oluşuyor. Bu parçacıklar inanılmaz hızlara ulaşarak kısa sürede gezegenimize varabiliyor. Yeterli yoğunlukta ulaştıklarında ise radyasyon fırtınası ortaya çıkıyor.

Bu tür fırtınalar, Uluslararası Uzay İstasyonu’ndaki astronotlar için artan radyasyon riski anlamına gelirken, özellikle kutup rotalarından geçen ticari uçuşlarda da yolcular ve mürettebat için ek önlemler alınmasını gerektiriyor. S4 seviyesindeki olaylar günlerce sürebiliyor ancak genellikle zamanla zayıflıyor.

SWPC’ye göre bu güçteki radyasyon fırtınaları oldukça nadir. Bir önceki S4 seviyesindeki olay Ekim 2003’te yaşanmış; İsveç’te elektrik kesintilerine, Güney Afrika’da ise trafo hasarlarına yol açmıştı. Mevcut fırtına boyunca tüm kurumlar olası riskler konusunda bilgilendiriliyor. Artan radyasyon dönemlerinde astronotların, uzay istasyonunda daha iyi korunan bölümlerde bulunmaları isteniyor.

Güneş’in bu haftaki hareketliliği bununla da sınırlı değil. Pazartesi günü ayrıca şiddetli bir jeomanyetik fırtına da Dünya’ya ulaştı. Bu olay, Almanya’dan Amerika'nın güneybatısına kadar geniş bir coğrafyada etkileyici kutup ışıkları (aurora) görüntülerine neden oldu. Jeomanyetik fırtınalar, Güneş’ten kopan dev plazma bulutları olan koronal kütle atımları (CME) sonucunda oluşuyor. Son olayda CME, 19 Ocak’ta Dünya’nın manyetik alanına çarptı ve fırtına G4 seviyesine ulaştı.

CERN’in 90 km’lik yeni nesil parçacık çarpıştırıcısına milyar dolarlık destek

Bilim insanları, Güneş’in yaklaşık 11 yıllık bir döngü ile faaliyet yoğunluğunu artırıp azalttığını belirtiyor. Şu anda Güneş, bu döngünün en hareketli dönemi olan güneş maksimumu evresinde bulunuyor. Bu da daha fazla patlama, CME ve radyasyon fırtınası anlamına geliyor. Hatırlanacağı üzere 10 Mayıs 2024’te yaşanan G5 (aşırı) seviyesindeki fırtına, elektrik şebekelerini etkilemiş ve dünya genelinde olağanüstü aurora manzaraları oluşturmuştu.

Bilgi için teşekkürler.