Efes Ören Yeri ranta kurban gitmeyecek

UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan ve Türkiye’nin en çok ziyaret edilen ören yeri olan Efes Antik Kenti’nde ziyaretçi yönetimi yeniden planlanıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütülen yeni düzenleme kapsamında mevcut giriş alanı sur dışına taşınırken, Bizans Sarayı kalıntılarının üzerinde yer alan, yıkım kararı bulunan mevcut otopark ve dükkanlar kaldırılarak tarihi mirasın ortaya çıkarılması için alan kazıya açılıyor.

Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürü Birol İnceciköz, Efes Ören Yeri’nde incelemelerde bulunarak devam eden çalışmalara ilişkin teknik ve hukuki çerçeveyi paylaştı; kamuoyuna yansıyan iddialara yanıt verdi. İnceciköz, “Efes Ören Yeri, otopark rantına kurban edilemeyecek kadar kıymetli. Bu projeye karşı çıkılmasının nedeni, belediyenin otoparktan elde ettiği gelirden vazgeçmek istememesi,” ifadelerini kullandı.

'ARTIK İHTİYACA CEVAP VEREMİYOR'

Birol İnceciköz, Efes Antik Kenti’nin artan ziyaretçi yoğunluğu nedeniyle yeni bir ziyaretçi yönetim modeline ihtiyaç duyduğunu vurgulayarak, “Efes, 2025 yılında 2,5 milyonu aşan ziyaretçi sayısıyla Türkiye’nin en fazla ziyaret edilen ören yeridir. Gece Müzeciliği kapsamında da yoğun ilgiyi gören antik kentimizin mevcut giriş alanı, ticari üniteler ve otopark alanları hem kapasite hem de estetik açıdan ihtiyaca cevap veremez hale gelmiştir.” ifadelerini kullandı.

Mevcut otopark ve ticari alanların ören yerinin tam merkezinde bulunduğunu belirten İnceciköz, bu alanlarda geçmişte izinsiz uygulamalar yapıldığını ve yerel idarece izinsiz asfalt döküldüğünü ifade etti. Bu çerçevede, Geleceğe Miras – Sonsuz Efes Projesi kapsamında katılımcı bir anlayışla yeni bir ziyaretçi karşılama merkezi projesi hazırlandığını belirten İnceciköz, alandan daha uzakta planlanan bu proje ile mevcut yapıların ve otoparkın kaldırılmasının hedeflendiğini söyledi.

İnceciköz, söz konusu düzenlemeyle mevcut otopark ve ticari alanların altında kalan ve jeoradar çalışmaları ile tespit edilen Bizans Sarayı kalıntılarının bütüncül kazı faaliyeleri ile ortaya çıkarılmış olacağını, restorasyon ve konservasyonunun yapılarak gezi güzergahına dahil edileceğini, böylece yeni bir gezi rotası oluşturulacağını dile getirdi.

BİLİMSEL SÜRECİ ANLATTI

İnceciköz, kamuoyunda gündeme gelen “antik kentin girişine yeni yapılaşma” iddialarına açıklık getirerek, Efes Antik Kenti’nde Bakanlıkça yürütülen uygulamaların sağlıklı ve bilimsel bir çerçevede ilerleyebilmesi amacıyla oluşturulan Bilim Kurulu ile Kazı Başkanlığı ve Kazı Koordinatörlüğünün denetiminde hareket edildiğini belirtti.

Yeni ziyaretçi karşılama merkezinin antik kentin sur duvarlarının dışında, mevcut dükkanlar, hizmet üniteleri ve otopark alanından yaklaşık 850 metre uzaklıkta konumlandırıldığını ifade eden İnceciköz, proje aşamasında alanın detaylı etüdünün gerçekleştirildiğini; korunması gereken arkeolojik verilerin belirlendiğini, flora ve fauna açısından korunacak türlerin tespit edildiğini ve yıllara göre iklimsel yağış rejimine ilişkin verilerin değerlendirildiğini kaydetti.
Elde edilen tüm analizler doğrultusunda, ihtiyaçlar gözetilerek planlanan ziyaretçi karşılama yapıları ile otopark alanının en uygun noktada konumlandırılmasına, Bilim Kurulu, Kazı Başkanlığı ve Kazı Koordinatörlüğünün onayı doğrultusunda karar verildiğini vurguladı.

Düzenlemenin uluslararası örneklerle uyumlu olduğunu belirten İnceciköz, UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan pek çok arkeolojik alanda benzer ziyaretçi yönetimi ve karşılama merkezi uygulamalarının hayata geçirildiğini hatırlattı. Bu kapsamda Roma, Atina, Pompeii, Delphi ve Angkor gibi ören yerlerinde ziyaretçi karşılama merkezlerinin antik dokudan uzak, kontrollü bölgelerde konumlandırıldığını ifade ederek Efes’te yürütülen çalışmaların da bu yaklaşımla uyumlu olduğunu söyledi.

Ayrıca yeni karşılama merkezinin mevcut Dünya Miras Alanı sınırının dışında ve Tampon Bölge sınırları içerisinde planlandığını, UNESCO Dünya Miras Merkezi’ne iletilmek üzere Kültürel Miras Etki Değerlendirme (KMED) Raporu hazırlandığını bildirdi.

Birol İnceciköz ayrıca, kamuoyunda yer alan “44 bin metrekare alan asfaltlanacak” yönündeki haberlerin gerçeği yansıtmadığını belirterek, antik kentin tarihi dokusuyla uyumlu, ziyaretçi ihtiyaçlarını karşılayan ve alanın flora ile faunasını gözeten yeni karşılama merkezi yapılarının; jeoradar ile arkeolojik buluntu tespit edilmeyen bölgelerde, kazı yapılmaksızın alana asgari düzeyde müdahale edilmesini sağlayan prekast temel sistemi üzerine, hafif çelik konstrüksiyon yöntemiyle inşa edilmesinin öngörüldüğünü ifade etti.

Bilgi için teşekkürler.