Fotoğraflar sahte travma gerçek

OZAN ÖMER KADÜKER- Yapay zekâyla üretilen sahte fotoğraflar ve videolar yeni bir dijital şiddet türü haline geldi. Özellikle çocuklar ve gençler arasında hızla yayılan bu tehlikeli eğilim, kişilerin fotoğraflarının izinsiz şekilde alınıp yapay zekâ araçlarıyla müstehcen içeriklere dönüştürülmesiyle kendini gösteriyor. Tehlikenin son örneği İzmir’in Buca ilçesindeki Sultan Alparslan Anadolu Lisesi’nde yaşandı. Lisede bir erkek öğrenci, iddiaya göre okulundaki tüm öğretmenlerin ve öğrencilerin fotoğraflarını yapay zekâyla müstehcen hale getirdi. Görsellerin ortaya çıkması okulda büyük tepkiye yol açarken öğrenci, ilk gün diğer erkek öğrenciler tarafından şiddete uğradı. Ayrıca olayın duyulmasının ardından okul bahçesinde protesto düzenleyen öğrenciler “Adalet istiyoruz, Mahremiyet kutsaldır, Fotoğrafın sana değil, bana ait” yazılı dövizlerle tepkilerini dile getirdi.

Tesadüfen ortaya çıktı

Öğrenciler, okul yönetiminden ve yetkililerden sorumlular hakkında gereken cezai işlemlerin bir an önce uygulanmasını talep etti. Konuyla ilgili Milliyet’e bilgi veren bir öğrenci “Tesadüfen ortaya çıktı. Bu görüntüleri bir yerde yayınlandı mı bilmiyoruz ama telefonunda yüzlerce fotoğraf vardı. Tüm öğrenciler olarak tedirgin olduk. Gerekli cezanın verilmesini istiyoruz” dedi.

Yanlış anlaşılmalara dikkat

Uzmanlar, özellikle dijital okuryazarlığı düşük ailelerin bu tür içerikleri gerçek sanarak hem çocuklarına hem de başkalarına zarar verebileceğine dikkat çekiyor. İletişim Bilimci Doç. Dr. Elif Posos Devrani, “Aileler, yapay zekâ ile üretilmiş görsel ve videoları gerçeklerinden ayırt etme, en azından şüphe duyma yetisine sahip olmalıdır ki, haksız suçlamaların ve yanlış anlamaların önüne geçilebilsin ve dijital ortamdaki bilgiyi sorgulama becerisi çocuklarına rol model olsun” ifadelerini kullandı. Yapay zekânın etik dışı kullanımıyla mücadelenin ancak topyekûn ve bilinçli bir yaklaşımla mümkün olabileceğini aktaran Devrani “Yasa yapıcıların, eğitimcilerin ve teknolojiyi geliştiren şirketlerin de çocuğun yüksek yararını gözeten çok paydaşlı bir sorumluluk bilinciyle hareket etmesi gerekir” diye konuştu.

‘Suç duyurusunda bulunabilirsiniz’

Rıza almadan bu tarz müstehcen görüntülerin oluşturulması ve paylaşılmasının yaşları küçük olsa dahi hukuki ve cezai sorumluluk doğurabileceğini kaydeden Bilişim Hukukçusu Gökhan Ahi şunları söyledi:

“15-18 yaş arası kişilerde ceza sorumluluğu tamdır, ancak yaş küçüklüğü nedeniyle cezada üçte bir indirim uygulanır. Yapay zekâyla oluşturulmuş müstehcen görseller, eğer bir kişinin gerçekteki yüz görüntüsü ile oluşturulmuş ise kişilik hakkı ihlali ve hakaret suçu oluşturur. Bu durumda aileler, öğretmenler veya mağdurlar suç duyurusunda bulunabilir, ayrıca maddi ve manevi tazminat talep edebilirler. Rehber öğretmenlerin, özellikle cinsel içerikli vakalarda ihbar yükümlülüğü vardır.”

Bilgi için teşekkürler.